MB&F LM101 Gabriel Colliard

เมื่อความคิดสร้างสรรค์ทางกลไกพบกับจินตนาการของศิลปิน โลกที่คาดไม่ถึงก็ถือกำเนิดขึ้น MB&F ร่วมงานกับ Gabriel Colliard ศิลปินอิสระและช่างลงยา เปลี่ยน LM101 หนึ่งในผลงานที่สะท้อนเอกลักษณ์ของแบรนด์ได้ชัดที่สุด ให้กลายเป็นผืนป่ามินิเอเจอร์สามฉาก งานศิลป์ดั้งเดิมของการลงยาโคลซอนเน่ได้มาพบกับสถาปัตยกรรมกลไกแบบอาวองการ์ด โดยมีอิสระในการสร้างสรรค์เป็นจุดร่วม

นกมาคอว์คู่หนึ่งโผบินอยู่ในภูมิทัศน์โทนแดง ลิงแสนซนอาศัยอยู่ในโลกสีน้ำเงิน และจระเข้โผล่ขึ้นท่ามกลางพืชพรรณเขียวชอุ่ม ทั้งสามรุ่นผลิตจำกัดรุ่นละแปดเรือน ได้แรงบันดาลใจจากหน้าปัดลงยาสีสดของทศวรรษ 1950 แล้วตีความใหม่ด้วยการให้แต่ละฉากมีสีหลักของตัวเอง Gabriel ไล่เฉดภายในโทนนั้นและเลือกใช้ยาลงยาทั้งแบบโปร่งแสง กึ่งทึบแสง และทึบแสง เพื่อให้แสง สี และความลึกทำงานร่วมกัน ทุกครั้งที่ชิ้นงานเข้าเตาเผา ผลลัพธ์ยังมีส่วนที่คาดเดาไม่ได้ ด้วยจังหวะการทำงานราวหนึ่งภาพต่อเดือน นาฬิกาทั้ง 24 เรือนจึงคาดว่าจะใช้เวลาผลิตมากกว่าสองปี

Gabriel ดัดลวดทองเส้นละเอียดเพื่อกำหนดขอบเขตของภาพ ก่อนเติมและเผายาลงยาทีละชั้นให้สีค่อยๆ มีมิติ งานของเขายังต่อเนื่องไปถึงด้านหลังกลไก ซึ่งเฟืองขึ้นลานลงยารับกับโทนสีและลวดลายป่าของภาพหลัก ส่วนด้านหน้า จักรกลอกขนาดใหญ่ที่ยกตัวเหนือหน้าปัด สะพานจักรทรงโค้ง และชุดแสดงผลที่เยื้องจากศูนย์กลางล้วนเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของภาพ MB&F ปรับแผ่นรองหน้าปัดและเพิ่มความยาวเข็มเพื่อเปิดพื้นที่ให้ภูมิทัศน์ลงยาได้เผยรายละเอียด

กลไก LM101 เป็นกลไกแรกที่ทีมวิศวกรของ MB&F คิดและออกแบบขึ้นเองทั้งหมด โดยทำงานร่วมกับ Kari Voutilainen ช่างนาฬิกาอิสระผู้วางมาตรฐานงานขัดแต่งให้สอดคล้องกับธรรมเนียมการประดิษฐ์นาฬิกาแบบดั้งเดิม สำหรับรุ่น Gabriel Colliard กลไกไขลานได้รับการปรับปรุงและบรรจุในตัวเรือนแพลทินัมขนาด 40 มิลลิเมตร กลไกประกอบด้วยชิ้นส่วน 222 ชิ้น สำรองพลังงานเพิ่มจาก 45 เป็น 60 ชั่วโมง และใช้สายใยจักรกลอกคู่ Straumann ร่วมกับจักรกลอกขนาด 14 มิลลิเมตร ความแม่นยำของกลไกกับอิสระของงานศิลป์มาพบกันในนาฬิกาเรือนเดียว ทว่าในงานลงยา ต่อให้ช่างเตรียมทุกอย่างอย่างพิถีพิถันเพียงใด ไฟก็ยังเป็นผู้ตัดสินในท้ายที่สุด

F ย่อมาจาก Friends
ตัวอักษร “F” ใน MB&F ย่อมาจาก “Friends” เรื่องนี้อาจคุ้นหูกันดี แต่สิ่งที่การร่วมงานเรียกร้องจากทุกฝ่ายคือความไว้วางใจ เวลา และความเต็มใจที่จะเรียนรู้ภาษาของกันและกัน เมื่อมองจากผลงานของ MB&F งานศิลป์แบบดั้งเดิมอาจดูเป็นพื้นที่ที่คาดไม่ถึง และความต่างนี้เองที่ทำให้การพบกันน่าสนใจ ในปี 2021 แบรนด์ร่วมงานกับ Eddy Jaquet ปรมาจารย์ด้านการแกะสลัก เปลี่ยน LM Split Escapement ให้เป็นพื้นที่ถ่ายทอดวรรณกรรมคลาสสิก ครั้งนี้ Gabriel Colliard สานต่อบทสนทนาดังกล่าวด้วยการนำศิลปะการลงยาเก่าแก่เข้ามาอยู่ในโลกของ LM101

จุดเริ่มต้นของโครงการมาจากความตั้งใจของ MB&F ที่จะสนับสนุน Gabriel ในฐานะศิลปินอิสระและทำให้ผลงานของเขาเป็นที่รู้จักอย่างที่ควรจะเป็น แบรนด์เปิดโอกาสให้เขาคิดองค์ประกอบภาพขึ้นเองและทำงานร่วมกับทีมเพื่อถ่ายทอดสิ่งที่จินตนาการไว้ อิสระระดับนี้หาได้ยากในงานว่าจ้างที่เขาคุ้นเคย ซึ่งมักมีแบบกำหนดมาให้แล้ว การทำงานร่วมกันจึงอาศัยความไว้ใจที่จะทดลอง ปรับเปลี่ยน และยอมรับว่ายาลงยาอาจให้ผลต่างจากที่วางแผนไว้ สำหรับ MB&F ความไม่แน่นอนเช่นนี้เปิดทางให้เกิดการค้นพบ และเป็นส่วนหนึ่งของความสนุก

สามโลก สามโทนสี
หน้าปัดลงยาโคลซอนเน่จากทศวรรษ 1950 ซึ่งถ่ายทอดธรรมชาติด้วยสีสันเข้มข้น เป็นจุดตั้งต้นให้ MB&F และ Gabriel สำรวจว่างานศิลป์ดั้งเดิมนี้จะมีหน้าตาอย่างไรเมื่อมาอยู่ท่ามกลางโครงสร้างอันเป็นเอกลักษณ์ของ LM101

ด้วยพื้นฐานของจิตรกร Gabriel คุ้นเคยกับการใช้สีหลากหลาย แบบร่างชุดแรกจึงเดินตามแนวทางการใช้สีที่ค่อนข้างดั้งเดิม กระทั่งทีมเสนอให้ลองพัฒนาภาพแต่ละฉากจากสีหลักเพียงสีเดียว เขาจึงกลับไปปรับแบบและสำรวจว่าเฉดต่าง ๆ ในโทนเดียวกันจะสร้างความลึก ความตัดกัน และบรรยากาศได้อย่างไร สีอื่นยังแทรกอยู่เป็นระยะ แต่สีหลักที่ชัดเจนทำให้แต่ละรุ่นมีบุคลิกของตัวเอง ผลลัพธ์คือภาพสามฉาก ผลิตฉากละแปดเรือน โดยมีสัตว์สามชนิดอาศัยอยู่ในผืนป่ามินิเอเจอร์คนละแห่ง

Macaw — Red นกมาคอว์แดงคู่หนึ่งโผบินระหว่างป่ากับทะเล สะท้อนธรรมชาติของนกที่ชอบอยู่ร่วมกัน ฉากนี้สื่อถึงการสื่อสาร การแสดงออก และความผูกพัน ขณะที่สีแดงและส้มสดถ่ายทอดพลัง ความแข็งแกร่ง และความมีชีวิตชีวา นกทั้งคู่โดดเด่นขึ้นมาจากภูมิทัศน์รอบตัวในภาพที่ให้สีและการเคลื่อนไหวเป็นจุดสนใจ

Monkey — Blue ลิงขี้เล่น ฉลาด และซุกซน สะท้อนทั้งคุณสมบัติและข้อบกพร่องของมนุษย์ ท่าทีสบาย ๆ ของมันยังเตือนให้รู้จักผ่อนคลายและจริงจังกับชีวิตให้น้อยลง ซึ่งเข้ากับบุคลิกของ MB&F ได้ดี ท่ามกลางผลไม้และพืชพรรณหนาแน่น ลิงอาศัยอยู่ในภูมิทัศน์โทนน้ำเงินริมทะเลสาบที่ผิวน้ำกระเพื่อมเบา ๆ ความเคลื่อนไหวกับความสงบอยู่ร่วมกันในภาพเดียว โดยมีสีน้ำเงินหลายเฉดช่วยให้ฉากดูผ่อนคลาย

Crocodile — Green จระเข้ สัตว์เลื้อยคลานที่สืบสายพันธุ์มาแต่โบราณ สื่อถึงความแข็งแกร่ง พลัง และเหนือสิ่งอื่นใดคือความทรหด มันอ้าปากอยู่ริมบึงในท่าทีที่ดูเป็นเจ้าถิ่น ทั้งบนบกและในน้ำ สีเขียวหลายระดับทำให้ภาพดูเป็นธรรมชาติและคล้ายความฝัน ความกลมกลืนของพืชพรรณยิ่งขับให้จระเข้ดูน่าเกรงขาม

ทั้งสามภาพสะท้อนความสนใจของ Gabriel ในศิลปะแบบโพสต์อิมเพรสชันนิสม์และภาพแนวสัญลักษณ์นิยมจากอดีต เขาเลือกปรับทอนรูปทรงให้มีแบบแผนเฉพาะตัว ลดความวิจิตรแบบบาโรก แล้วให้สีหลักร้อยองค์ประกอบในแต่ละฉากเข้าด้วยกัน โดยอาศัยความแตกต่างเพียงเล็กน้อยของเฉดสีเพื่อเพิ่มรายละเอียด

เมื่อพลิกนาฬิกา เฟืองขึ้นลานลงยาจะเผยสีและลวดลายป่าที่รับกับภาพด้านหน้า Gabriel พัฒนางานทั้งสองด้านควบคู่กันเพื่อให้เป็นส่วนหนึ่งของภาพชุดเดียวกัน แม้ขณะชื่นชมกลไกจากฝาหลัง ก็ยังเห็นงานของศิลปินอยู่ในรายละเอียดชิ้นนี้

พื้นที่วาดภาพที่ต่างออกไป
การสร้างภูมิทัศน์ด้วยงานลงยาเป็นโจทย์ยากอยู่แล้ว ยิ่งเมื่อทำบน LM101 พื้นที่ทำงานยิ่งมีเงื่อนไขเฉพาะ จักรกลอกขนาดใหญ่ยกตัวเด่นเหนือกลไก สะพานจักรทรงโค้งพาดผ่านพื้นผิว ชุดแสดงชั่วโมงและนาทีอยู่ที่ 2 นาฬิกา ส่วนตัวแสดงพลังงานสำรองอยู่ที่ 6 นาฬิกา ชิ้นส่วนแต่ละชิ้นจึงกำหนดทั้งพื้นที่ทำงานและสิ่งที่สายตามองเห็น

Gabriel ซึ่งคุ้นเคยกับหน้าปัดที่มีพื้นที่เปิดโล่งกว่า ต้องคิดองค์ประกอบภาพใหม่ พืชพรรณต้องแทรกตัวไปรอบสะพานจักร สัตว์ต้องยังมองออกว่าเป็นตัวอะไรแม้บางส่วนอยู่ใต้โครงสร้างกลไก และภูมิทัศน์ต้องดูต่อเนื่องแม้มีช่องเปิดและชิ้นส่วนคั่นอยู่หลายจุด กลไกจึงเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของภาพตั้งแต่แบบร่างแรก

ฝ่ายกลไกก็ต้องปรับตัวเช่นกัน MB&F ดัดแปลงสะพานจักรนาทีที่ทำหน้าที่เป็นแผ่นรองหน้าปัดเพื่อรองรับความหนาของชั้นลงยา พร้อมถอดหน้าปัดย่อยสำหรับบอกเวลาและพลังงานสำรองออก แล้วเพิ่มความยาวเข็มของทั้งสองชุด การปรับโครงสร้างนี้ทำให้งานศิลป์มีพื้นที่มากขึ้น ขณะที่การแสดงผลยังทำหน้าที่ได้ตามเดิม

Gabriel Colliard กับภาษาศิลป์ของตัวเอง
หลังศึกษาวิจิตรศิลป์ในอาร์เจนตินา Gabriel ย้ายไปสวิตเซอร์แลนด์ในปี 2003 ด้วยความตั้งใจจะทำงานเป็นศิลปิน โอกาสแรกในวงการนาฬิกามาจากงานขัดแต่ง ซึ่งเปิดทางให้เขาใช้ความถนัดด้านงานฝีมืออย่างเต็มที่

ในปี 2008 เขาเริ่มมองหาวิธีเชื่อมความสนใจด้านศิลปะเข้ากับการประดิษฐ์นาฬิกา และพบคำตอบในงานลงยา Gabriel ไปฝึกฝนที่ Limoges ประเทศฝรั่งเศส ก่อนสั่งสมประสบการณ์ในเวิร์กช็อปเฉพาะทางและในบริษัทนาฬิกาชั้นนำอย่าง Patek Philippe จนในที่สุดจึงออกมาทำงานอิสระ

พื้นฐานด้านจิตรกรรมยังคงกำหนดวิธีที่ Gabriel ทำงานกับยาลงยา เขาใช้วัสดุนี้สำรวจทั้งองค์ประกอบภาพ แสง สี และบรรยากาศ ความเป็นไปได้มีมากพอ ๆ กับข้อจำกัดที่แตกต่างจากการวาดภาพทั่วไป เมื่อได้แลกเปลี่ยนความคิดเห็นกับทีม MB&F ภาพทั้งสามก็ค่อย ๆ เคลื่อนออกจากต้นแบบทางประวัติศาสตร์ไปสู่การตีความเฉพาะตัวของ Gabriel ทุกฝ่ายร่วมกันเสนอแนวคิด ทดลองทางเลือก และปรับรายละเอียดจากมุมมองที่ต่างกัน

เฉดสีที่ก่อตัวในเตาเผา
หัวใจของ LM101 Gabriel Colliard คือการลงยาโคลซอนเน่ หนึ่งในงานตกแต่งที่ต้องอาศัยความชำนาญสูงในวงการนาฬิกา กระบวนการเริ่มจากแบบร่าง Gabriel ดัดลวดทองเส้นเล็กมากด้วยมือให้ไปตามเส้นรอบรูปของสัตว์ พืชพรรณ และภูมิทัศน์ ลวดเหล่านี้แบ่งพื้นที่ออกเป็นช่องเล็ก ๆ ที่เรียกว่า cloisons อันเป็นที่มาของชื่อเทคนิค

จากนั้นเขาเติมผงยาลงยาบดละเอียดที่ผสมกับของเหลวลงในแต่ละช่อง แล้วนำชิ้นงานเข้าเตาให้ความร้อนหลอมผงยาจนกลายเป็นชั้นผิวคล้ายแก้ว Gabriel เติมเนื้อยา เผา ตรวจผล และทำซ้ำเพื่อค่อย ๆ สร้างสีและความลึกให้ภาพ เมื่อเสร็จแล้ว แนวลวดทองยังมองเห็นได้และทำหน้าที่ขับรูปทรงในภาพ งานทุกขั้นต้องอาศัยความแม่นยำสูง โดยเฉพาะเมื่อพื้นที่ทั้งหมดอยู่บนนาฬิกาข้อมือ

Gabriel เลือกใช้ยาลงยาแบบโปร่งแสง กึ่งทึบแสง และทึบแสงตามผลที่ต้องการ แต่ละแบบตอบสนองต่อแสงต่างกัน และโลหะที่รองอยู่ใต้ชั้นยาก็มีผลต่อสีที่เห็นในชิ้นงานสำเร็จ การใช้สีหลักเพียงโทนเดียวยิ่งเพิ่มความซับซ้อน เมื่อมีสีตัดกันให้ใช้น้อยลง ความต่างเพียงเล็กน้อยของเฉดสีและความโปร่งแสงจึงมีน้ำหนักมากขึ้น สีข้างเคียงต้องใกล้กันพอให้ภาพดูกลมกลืน และต่างกันพอให้ยังแยกสัตว์ออกจากพืชพรรณได้ ภายในขอบลวดทองแต่ละช่อง Gabriel จึงเติมเนื้อยาทีละน้อยเพื่อค่อย ๆ ปรับความสัมพันธ์ระหว่างสี

สีที่เห็นก่อนเข้าเตาอาจเปลี่ยนไปหลังเผา ผลลัพธ์ยังขึ้นอยู่กับความหนาของชั้นยาและสีที่อยู่ข้างกัน หากต้องแก้เฉดใดเฉดหนึ่ง Gabriel อาจต้องเอาเนื้อยาเดิมออก เติมชั้นใหม่ แล้วเผาอีกครั้ง การแก้แต่ละครั้งมีความไม่แน่นอน เพราะความร้อนอาจส่งผลต่อส่วนที่ทำเสร็จไปแล้วด้วย

ชิ้นแรก ๆ จึงต้องผ่านการทดลองอย่างมาก เมื่อได้บรรยากาศและชุดสีตามที่ต้องการ Gabriel จะบันทึกรหัสสีและวิธีจับคู่เฉดไว้อย่างละเอียดเพื่อใช้กับชิ้นถัดไป แม้ทั้งแปดเรือนในแต่ละรุ่นจะใช้องค์ประกอบและมีบุคลิกโดยรวมเดียวกัน ฝีมือของศิลปิน การตอบสนองของวัสดุ และผลจากการเผาย่อมทำให้แต่ละชิ้นมีรายละเอียดต่างกันเล็กน้อย ประสบการณ์ช่วยให้ Gabriel คาดการณ์ผลได้มากขึ้น แต่ดังที่เขามักกล่าวไว้ ไฟเป็นผู้ตัดสินในท้ายที่สุด

กระบวนการนี้กำหนดจังหวะการผลิตด้วย Gabriel คาดว่าจะทำงานลงยาได้ราวเดือนละหนึ่งภาพ ทีมจึงประเมินว่าการผลิตนาฬิกาครบ 24 เรือนจะใช้เวลามากกว่าสองปี โดยมีเวลาที่งานฝีมือต้องการเป็นตัวกำหนดตารางการทำงาน

มองงานลงยาให้เห็นมากกว่าสี
สำหรับ Gabriel งานลงยามีความซับซ้อนอยู่สองด้าน ด้านแรกคือการควบคุมวัสดุที่ตอบสนองต่อความร้อน ความหนา และสีข้างเคียงอย่างคาดเดาได้เพียงบางส่วน อีกด้านคือวิธีชื่นชมผลงานเมื่อเสร็จสมบูรณ์

การประดิษฐ์นาฬิกาให้ความสำคัญกับความแม่นยำ ความสม่ำเสมอ และงานขัดแต่งที่ไร้ตำหนิ งานลงยาเชิงศิลป์ต้องอาศัยทักษะและความใส่ใจในระดับเดียวกัน และยังชวนให้มองไปถึงความเข้มลึกของสี การตอบสนองต่อแสงของชั้นโปร่งใส และบรรยากาศที่เกิดจากองค์ประกอบทั้งหมด ความต่างเพียงเล็กน้อยของเฉดสี รวมถึงช่วงเปลี่ยนผ่านจากยาลงยาโปร่งแสงไปสู่ทึบแสง ล้วนมีผลต่อภาพสำเร็จ รายละเอียดเหล่านี้ทำให้แต่ละชิ้นมีบุคลิกเฉพาะ และเผยความลึกกับการเล่นแสงที่ภาพพิมพ์ถ่ายทอดได้เพียงบางส่วน

Legacy Machine 101
Legacy Machine 101 หรือ LM101 เปิดตัวครั้งแรกในปี 2014 ตัวเลข 101 สื่อถึงพื้นฐานของนาฬิกาจักรกล ได้แก่ จักรกลอกที่ควบคุมความเที่ยงตรง การแสดงชั่วโมงและนาที และตัวแสดงพลังงานที่เหลืออยู่ในลาน นอกจากนี้ยังเป็นหนึ่งในนาฬิกาที่มีขนาดกะทัดรัดที่สุดของ MB&F

กลไกของ LM101 เป็นกลไกแรกที่ทีมวิศวกรของ MB&F คิดและออกแบบขึ้นเองทั้งหมด โดยมี Kari Voutilainen ช่างนาฬิกาอิสระผู้ได้รับรางวัล ร่วมกำหนดมาตรฐานงานขัดแต่งและรักษารายละเอียดตามธรรมเนียมการประดิษฐ์นาฬิกาแบบดั้งเดิม

สำหรับรุ่น Gabriel Colliard กลไกไขลานที่ปรับปรุงใหม่ประกอบด้วยชิ้นส่วน 222 ชิ้น สำรองพลังงานได้ 60 ชั่วโมง จากเดิม 45 ชั่วโมง กลไกทำงานที่ความถี่ 2.5 Hz หรือ 18,000 ครั้งต่อชั่วโมง โดยมีจักรกลอกแบบแขวนขนาด 14 มิลลิเมตรและสายใยจักรกลอกคู่ Straumann ตัวเรือนแพลทินัมขนาด 40 มิลลิเมตรให้กรอบที่เรียบสงบกับภาพลงยาสีสดของ Gabriel

ฝาหลังกระจกแซฟไฟร์เผยให้เห็นแผ่นฐานและสะพานจักรที่มีแนวโค้งรับกัน ชวนให้นึกถึงกลไกนาฬิกาพกชั้นดีในอดีต รายละเอียดขัดแต่งประกอบด้วยลายคลื่นเจนีวา ขอบลบมุมขัดเงาด้วยมือ ชาตงทอง และสกรูสีน้ำเงินที่ฝังลงในบ่า งานด้านหลังจึงมีรายละเอียดให้พิจารณาพอ ๆ กับผืนป่าลงยาด้านหน้า จากแนวขอบสะพานจักรที่ขัดด้วยมือไปจนถึงเส้นลวดทองที่ Gabriel ดัดตามรูปสัตว์และพืชพรรณ